Strefa wiedzy PJM - tłumacz języka migowego

Spotkanie osoby niesłyszącej bardzo często wywołuje niepewność. Nawet u osób, które na co dzień świetnie radzą sobie w komunikacji. Nagle pojawia się pytanie: jak się zachować, skoro nie znam języka migowego? Czy powiedzieć? Napisać coś? A może lepiej się wycofać?

To naturalna reakcja. Problem polega jednak na tym, że właśnie w takich momentach powstają najczęstsze błędy komunikacyjne, które zamiast ułatwiać kontakt - tworzą dystans i frustrację po obu stronach. Poniżej 3 najczęstsze błędy oraz kilka praktycznych wskazówek, jak się zachować.

Błąd 1. Unikanie komunikacji.

Kiedy pojawia się niepewność, wiele osób automatycznie próbuje „uciec” z sytuacji. Skraca rozmowę, przekazuje ją komuś innemu albo po prostu zbywa osobę niesłyszącą. Tymczasem w większości przypadków wystarczy coś bardzo prostego - otwartość. Osoby Głuche doskonale wiedzą, że większość osób nie zna PJM. Czasem wystarczy kartka, telefon albo kilka prostych gestów. To właśnie przyjazna postawa, a nie znajomość języka, robi największą różnicę.

Błąd 2. Mówienie głośniej i „wyraźniej”.

To odruch, który pojawia się automatycznie - skoro ktoś nie słyszy, próbujemy „pomóc” poprzez wzmocnienie komunikatu. W praktyce daje to odwrotny efekt. Osoba Głucha i tak nie zacznie słyszeć, a przesadna artykulacja zniekształca ruch ust, co utrudnia zrozumienie. Warto pamiętać, że część osób Głuchych korzysta z odczytywania mowy z warg. Dlatego mów normalnie, nie zasłaniaj ust. Kluczowe jest naturalne układanie ust, kontakt wzrokowy. Komunikacja w takiej sytuacji nie opiera się wyłącznie na słowach - ogromną rolę odgrywa mimika i sposób bycia rozmówcy.

Błąd 3. Zwracanie się do tłumacza zamiast do osoby niesłyszącej

Ten błąd jest bardzo niekomfortowy dla osoby niesłyszącej. Pojawia się najczęściej w sytuacjach formalnych - w urzędach lub u lekarza, kiedy obecny jest tłumacz języka migowego. Wiele osób zaczyna wtedy zwracać się do tłumacza, zamiast do osoby Głuchej, mówiąc np. „proszę przekazać tej pani, że” albo „proszę powiedzieć temu panu”. W efekcie osoba Głucha zostaje symbolicznie wyłączona z rozmowy, mimo że to ona jest jej uczestnikiem. Pamiętaj - rozmawiasz z osobą Głuchą, nie z tłumaczem. Tłumacz jest tylko pośrednikiem, „głosem” osoby niesłyszącej, a nie stroną w rozmowie.

Te trzy sytuacje wydają się drobne, ale w rzeczywistości mają ogromne znaczenie. Wpływają nie tylko na komfort rozmowy, ale także na to, czy osoba niesłysząca czuje się traktowana z szacunkiem. Dobra komunikacja z osobą Głuchą nie zaczyna się od Twojej znajomości języka migowego. Zaczyna się od świadomości i właściwej postawy. To one decydują o tym, czy kontakt będzie możliwy i naturalny.

W kontekście instytucji, firm i organizatorów wydarzeń wchodzimy tutaj na poziom dostępności, który coraz częściej jest nie tylko dodatkiem, ale też obowiązkiem. Jeśli chcesz podejść do tematu dostępności bardziej profesjonalnie - szczególnie w kontekście materiałów wideo, wydarzeń czy komunikacji instytucjonalnej - warto zadbać nie tylko o podstawy, ale też o odpowiednie wsparcie, w tym dobre tłumaczenie na PJM. Ale jak rozpoznać dobrego tłumacza języka migowego? W kolejnym artykule omówimy ten temat.

3 błędy w komunikacji z osobą niesłyszącą - jak ich unikać